Niektóre zaburzenia nerwicowe wyglądają inaczej niż klasyczny lęk. Nie zaczyna się od poczucia niepokoju ani „smutku, który nie przechodzi". Zaczyna się od myśli, której nie potrafisz wyrzucić z głowy, mimo że wiesz, że jest absurdalna. Od koszmaru, który wraca przez lata po tym, co się wydarzyło. Od dolegliwości fizycznych, które kolejni lekarze odsyłają jako „nic złego", a Ty wiesz, że coś jest. Od stanu, w którym czujesz, jakbyś obserwował siebie z boku.
Te zaburzenia są często niezauważane lub mylnie diagnozowane. Pacjenci z OCD przez lata żyją z natręctwami, sądząc, że to ich „dziwactwo charakteru". Pacjenci z PTSD są kierowani na leczenie depresji, mimo że źródłem cierpienia jest nieprzepracowana trauma. Pacjenci z zaburzeniami somatycznymi krążą po internistach, kardiologach, neurologach — i nikt nie zauważa, że źródło dolegliwości jest gdzie indziej.
W Cerebrum specjalizujemy się w trudniejszych zaburzeniach z grupy nerwicowej. Zaczynamy od pełnej diagnozy. Kończymy planem leczenia dopasowanym do tego, co konkretnie się dzieje.
Tak, jeśli rozpoznajesz coś z poniższych sytuacji:
- Powracające myśli, których nie umiesz odsunąć — natrętne, irracjonalne, czasem przerażające w treści (krzywda bliskich, brud, bluźnierstwa)
- Rytuały, które musisz wykonywać, żeby uciszyć niepokój — sprawdzanie, mycie, układanie, liczenie, powtarzanie w myślach modlitw lub fraz
- Po traumatycznym wydarzeniu — koszmary, „wracające obrazy", silne reakcje na cokolwiek, co przypomina o tym, co się stało
- Dolegliwości fizyczne (kołatanie serca, duszności, bóle brzucha, zawroty głowy), które kolejne badania uznają za „nic poważnego"
- Stałe poczucie, że jesteś poważnie chory, mimo że badania tego nie potwierdzają
- Stany, w których czujesz, jakbyś obserwował siebie z boku, jakby ciało było cudze, jakby czas zwalniał albo świat „nie był prawdziwy"
- Niewyjaśnione utraty pamięci o pewnych okresach życia
- Trudności adaptacyjne po dużej zmianie życiowej — śmierci bliskiej osoby, rozwodzie, utracie pracy, poważnym wypadku
Jeśli Twoje objawy to raczej klasyczny niepokój, lęk uogólniony, fobie, napady paniki lub przewlekły smutek — sprawdź [Leczenie depresji i zaburzeń lękowych]. Tam jest pełna oferta dotycząca tych zaburzeń.
W Cerebrum prowadzimy diagnostykę i leczenie:
Dawniej znanych jako „nerwica natręctw". Zaburzenia, których cechą są nawracające myśli natrętne (obsesje) lub czynności przymusowe (kompulsje).
Obsesje to niechciane, intruzywne, nieakceptowane i powtarzające się myśli, obrazy lub impulsy. Są trudne do skontrolowania i powodują duży stres — nawet jeśli osoba zdaje sobie sprawę z ich irracjonalności. Ich treść skupia się najczęściej na:
- brudzie, zanieczyszczeniach, zarazkach
- nieakceptowanych zachowaniach seksualnych
- obawie przed zrobieniem komuś krzywdy
- potrzebie porządku i symetrii
- treściach religijnych lub bluźnierczych
Kompulsje pojawiają się zwykle w odpowiedzi na obsesje. Są to sztywne, powtarzające się rytuały, które człowiek czuje się zmuszony wykonywać. Mają służyć redukcji napięcia wywołanego natrętnymi myślami i ochronie przed lękiem. Najczęstsze kompulsje to: mycie rąk, sprawdzanie (zamków, kuchenki, urządzeń), układanie i porządkowanie, czynności umysłowe (powtarzanie fraz, liczenie, modlitwa).
OCD jest chronicznym zaburzeniem, które bez leczenia nie ustępuje samo. Pacjenci często latami ukrywają objawy, sądząc, że to ich „dziwactwo charakteru". Diagnostyka i właściwie dobrane leczenie istotnie zmieniają jakość życia.
Zaburzenia występujące na skutek silnego stresu lub zdarzenia traumatycznego.
Zespół stresu pourazowego (PTSD) rozwija się po doświadczeniu lub byciu świadkiem zdarzenia zagrażającego życiu, integralności fizycznej lub psychicznej. Charakterystyczne objawy to:
- powracające, niechciane wspomnienia traumatycznego wydarzenia
- koszmary senne odtwarzające zdarzenie
- intensywne reakcje emocjonalne i fizyczne na bodźce przypominające traumę
- unikanie miejsc, ludzi, sytuacji, które kojarzą się z traumą
- trudności ze snem, nadmierna czujność, drażliwość
- poczucie odrętwienia emocjonalnego, oddzielenia od ludzi
Zaburzenia adaptacyjne to reakcja na trudne emocjonalnie wydarzenie życiowe — śmierć bliskiej osoby, rozwód, poważną chorobę, utratę pracy, dużą zmianę życiową. Objawy mogą obejmować obniżony nastrój, lęk, drażliwość, trudności w funkcjonowaniu w codziennych obowiązkach.
Stałe, niewspółmierne do rzeczywistości obawy o własne zdrowie, mimo wielokrotnych badań i konsultacji medycznych potwierdzających brak poważnej choroby. Pacjent intensywnie obserwuje swoje ciało, interpretuje normalne objawy fizjologiczne (kołatanie serca, ból mięśni, zmęczenie) jako oznaki poważnej choroby — często onkologicznej, kardiologicznej, neurologicznej.
To zaburzenie wymaga szczególnego, ostrożnego podejścia — bo każda kolejna „uspokajająca" rozmowa z lekarzem przynosi ulgę tylko na krótko, a problem wraca. Leczenie polega na pracy nad schematami myślenia o ciele i zdrowiu, a nie na powtarzaniu kolejnych badań.
Częściowa lub całkowita utrata prawidłowej integracji między wspomnieniami przeszłości, poczuciem własnej tożsamości, bezpośrednimi wrażeniami i kontrolą dowolnych ruchów ciała.
W praktyce mogą się pojawiać jako:
- depersonalizacja — poczucie obserwowania siebie z boku, jakby ciało nie było „moje"
- derealizacja — poczucie, że świat dookoła nie jest prawdziwy, czas zwalnia, otoczenie wygląda „jak za szybą"
- amnezja dysocjacyjna — niewyjaśnione luki w pamięci o pewnych okresach życia, najczęściej powiązanych z traumą
- objawy konwersyjne — przemijające zaburzenia ruchowe, czuciowe lub neurologiczne, które nie mają podłoża organicznego
Zaburzenia dysocjacyjne często rozwijają się w odpowiedzi na traumę — szczególnie chroniczną, z dzieciństwa lub z relacji bliskich.
Zaburzenia, w których głównym obszarem skarg pacjenta są objawy fizyczne — bóle brzucha, kołatania serca, duszności, zawroty głowy, drętwienia, zaburzenia czucia — przy braku adekwatnego podłoża somatycznego w kolejnych badaniach.
Pacjent jest przekonany o realności choroby fizycznej i często odbywa wiele konsultacji u różnych specjalistów medycznych — kardiologa, neurologa, gastrologa — często domagając się kolejnych badań. Próby tłumaczenia, że przyczyna może być psychologiczna, są zwykle przyjmowane z oporem.
To zaburzenie wymaga ostrożnej, delikatnej diagnostyki, w której psychiatra współpracuje z lekarzem rodzinnym i innymi specjalistami.
W przypadku zaburzeń nerwicowych z powyższej grupy najważniejsze jest właściwe rozpoznanie — bo objawy często nakładają się na siebie i bywają mylone z innymi diagnozami.
Diagnoza zaczyna się od wizyty u lekarza psychiatry lub psychoterapeuty. Specjalista:
- przeprowadza pełen wywiad o aktualnych objawach i historii ich rozwoju
- ustala, kiedy objawy się pojawiły i czy wiążą się z konkretnym wydarzeniem
- różnicuje z innymi zaburzeniami (depresja, zaburzenia osobowości, zaburzenia somatyczne wymagające badań medycznych)
- w razie potrzeby zleca dodatkowe badania diagnostyczne — testy psychologiczne, badania laboratoryjne lub obrazowe (np. tomografia komputerowa, jeśli trzeba wykluczyć podłoże neurologiczne)
- może kierować do innych specjalistów — neurologa, endokrynologa, kardiologa — jeśli obraz wymaga wykluczenia chorób somatycznych
Po pełnym rozpoznaniu planujemy leczenie.
Skuteczna metoda leczenia zaburzeń nerwicowych. Psychoterapia CBT opiera się na przeświadczeniu, że negatywne zachowania wynikają z reakcji, których nauczyliśmy się w ciągu trwania życia — i że można je zmienić poprzez świadomą pracę.
W leczeniu zaburzeń z grupy nerwicowej psychoterapia CBT pomaga pacjentowi:
- dotrzeć do przyczyn** lęku i objawów
- zmienić wyuczone schematy myślenia i reagowania
- nauczyć się reagować inaczej w sytuacjach, które wcześniej wywoływały objawy
- rozumieć przeżywane emocje i sam sobie z nimi radzić
Nasze podejście: leczymy nie tylko objawy, ale i przyczyny objawów. Takie podejście sprzyja wyleczeniu, a nie tylko zaleczeniu zaburzeń.
Stosowana przy fobiach i niektórych innych zaburzeniach. Polega na stopniowym zbliżaniu pacjenta do stresogennego bodźca lub pozostawianiu go w sytuacji stresogennej przez coraz dłuższy czas — zawsze w bezpiecznych warunkach gabinetu i przy wsparciu terapeuty.
Celem jest stopniowe wygaszanie reakcji lękowej i odbudowanie poczucia kontroli nad sytuacjami, które wcześniej budziły paraliżujący strach.
W przypadku niektórych zaburzeń z grupy nerwicowej farmakoterapia stanowi podstawę długoterminowego leczenia — szczególnie przy zaburzeniach obsesyjno-kompulsyjnych, niektórych postaciach PTSD oraz złożonych obrazach klinicznych.
W innych przypadkach leki uzupełniają psychoterapię — zmniejszają nasilenie objawów na początku leczenia, dają pacjentowi przestrzeń do pracy psychoterapeutycznej.
Decyzja o włączeniu farmakoterapii zawsze należy do lekarza psychiatry, na podstawie pełnej oceny stanu pacjenta. Dobieramy leki bezpieczne, dające jak najmniej skutków ubocznych, dostosowane do konkretnej diagnozy i sytuacji życiowej.
W celu umówienia konsultacji zapraszamy do kontaktu z rejestracją Cerebrum pod numerem +48 535 350 400. Pomożemy dobrać odpowiedniego specjalistę — psychiatrę, psychoterapeutę lub diagnostę — w zależności od Twojej sytuacji.
Wizytę można też umówić bezpośrednio przez stronę internetową.
Lęk to towarzyszący nam na co dzień stan emocjonalny. Pojawia się w reakcji na stresujące sytuacje (egzamin, wystąpienie publiczne, sytuacja zagrożenia) i jest bardzo potrzebny — spełnia w naszym życiu funkcję ostrzegawczą. Mobilizuje, każe nam reagować, chroni przed niebezpieczeństwem.
Jednak u niektórych osób stan niepokoju utrzymuje się dłużej i jest bardziej nasilony — nawet jeśli stresujący moment dawno minął. Przedłużający się niepokój i napięcie mogą stać się poważnym zaburzeniem, które uniemożliwia poradzenie sobie z codziennymi sprawami.
Lęk staje się zaburzeniem, kiedy:
- znacząco obniża jakość życia
- ogranicza funkcjonowanie (np. powodując unikanie kontaktów społecznych)
- jest źródłem cierpienia psychicznego
Zaburzenia lękowe (dawniej: nerwice) są jednymi z najczęściej występujących zaburzeń psychicznych. Częściej dotykają kobiet niż mężczyzn, występują zarówno u dorosłych, jak i dzieci. Szacuje się, że na zaburzenia nerwicowe cierpi od 15 do 20 procent populacji, a największa zachorowalność przypada na wiek między 24. a 44. rokiem życia.
W rozwoju zaburzeń nerwicowych ważną rolę odgrywają czynniki biologiczne, psychologiczne, środowiskowe, społeczne i kulturowe.
Nadmierny lęk może wynikać z:
- predyspozycji rodzinnych do wystąpienia zaburzeń lękowych (nie oznacza to, że jeśli ktoś w rodzinie zmagał się z problemami psychicznymi, automatycznie dotkną one także nas)
- stresujących wydarzeń życiowych — ciąży i narodzin dziecka, zmiany pracy, rozwodu, śmierci bliskiej osoby, doświadczania przemocy słownej, seksualnej, fizycznej lub emocjonalnej
- problemów ze zdrowiem fizycznym — cukrzycy, chorób tarczycy, nowotworów
- nadużywania substancji psychoaktywnych — alkoholu, marihuany, amfetaminy, środków uspokajających (substancje te mogą wywoływać lęk szczególnie wtedy, gdy ich działanie ustępuje, lub gdy stosowane pierwotnie w celu redukcji lęku w dłuższej perspektywie tylko go wzmagają)
- cech osobowości — perfekcjonizmu, nadmiernej potrzeby kontroli, niskiej samooceny
Lęk może też towarzyszyć niektórym chorobom somatycznym — np. chorobie Alzheimera, chorobom tarczycy, chorobie Parkinsona, cukrzycy. Dlatego w przypadku nasilonego lęku warto skonsultować się z lekarzem psychiatrą, który w razie potrzeby zleci dodatkowe badania.